De Noordzee zoals je ze nooit zag
07/04/26
De Noordzee is van de acht landen waar het woelige water strandt. Maar ook van het allerkleinste plankton en indrukwekkende reuzenhaaien. Ervaren duiker en cameraman Peter van Rodijnen bracht de enorme diversiteit van het natuurgebied in beeld.
De Wilde Noordzee
Acht jaar geleden nam Nederlander Peter van Rodijnen samen met Klaudie Bartelink, zijn partner bij Dutch Maritime Productions, het initiatief om letterlijk en figuurlijk in de Noordzee te duiken. Het project werd groter dan gepland, met niet alleen een televisieserie en een boek, maar ook een bioscoopfilm als resultaat.
‘Dat hadden we van tevoren niet durven te dromen’, zegt van Rodijnen als we hem vragen naar zijn avonturen. ‘Duiken en filmen zijn mijn ding en ik deed het al veel langer. Maar iedereen liep altijd met een grote boog om de Noordzee heen. Zij zagen het als een grote bak bruine soep waar te veel risico’s en kosten aan verbonden zijn. Maar Klaudie en ik wisten hoe mooi de Noordzee kan zijn. Op een gegeven moment zeiden we tegen elkaar: als iemand er ooit een film over maakt, dan zullen wij dat moeten zijn.’
Is het dan ook zo moeilijk om in de Noordzee te werken? ‘In principe kan je op veel plekken duiken. Behalve in de shipping lanes, de ‘snelwegen’ waar heel veel grote schepen varen, en bij de windparken, die een soort afgesloten industriegebieden vormen. Maar natuurlijk wil je niet gewoon wat zand filmen, dus duik je ergens naartoe waar de bodemstructuur net iets anders is of waar je hellingen, rotsen of riffen hebt. De kustlijnen, scheepswrakken, morenen of grote ondiepe ‘banken’.’
‘Alleen: in helder warm water heb je de zaken meer in de hand. Ik hou ook van koudwaterduiken. Maar in een ondiepe, winderige zee met sterke stroming zijn je duiktijden beperkt. Alleen tijdens de kentering van het getij is het water rustig genoeg. Dat venster waarin je kan filmen duurt maar 20 minuten. Daarna moet je weer 6 uur wachten op de volgende kentering. En vaak weet je pas op het moment dat je in het water stapt hoe het zit met de zichtbaarheid. In die 7 jaar heb ik meer dan 1.000 duiken moeten maken om alles te filmen. Heel veel van die duiken waren zonder resultaat.’
‘Mensen beschermen dat waar ze van houden’
Ben je al in gevaarlijke situaties beland? ‘Werken op zee is altijd risicovol. Maar juist omdat je daar samen met je team voor opgeleid en getraind bent, gebeurt er eigenlijk nooit iets. De grootste angst die ik altijd had, was dat ik zou vergeten om op de opnameknop te drukken als ik iets moois in het vizier kreeg.’
Wat was jullie uitgangspunt toen jullie aan dit portret van de Noordzee begonnen? ‘Het belangrijkste doel was verwondering creëren om de fascinerende en diverse natuur. We kennen de Noordzee allemaal, maar eigenlijk hebben we haar nog nooit echt gezien. We wilden de mensen anders laten kijken.’
‘De Noordzee is natuurlijk geen sprookjesbos. Het is een van de drukst bevaren zeeën ter wereld. Als het gaat over ruimtegebruik, hangt de natuur er vaak maar een beetje bij. Anderzijds begrijp je ook de belangen van alle partijen die de Noordzee gebruiken. Daarom is het belangrijk ogen te openen. Mensen beschermen dat waar ze van houden.’
Dat anders kijken begint al bij de machtige filmposter van De Wilde Noordzee waarop je als cameraman ‘oog in oog’ staat met een reuzenhaai. ‘Dat was wel een hoogtepunt, ja. Want die stond niet in het script. (lacht) Er zijn wel meerdere grote diersoorten, zoals de bultruggen, die passeren in de Noordzee. Vaak zijn dat dwaalgasten en de kans dat je die ziet, is klein. Het leuke aan dit project was dat we in de onderzoeksfase een heel netwerk hadden opgebouwd van vissers, onderzoekers en andere duikers in al die landen rondom de Noordzee. Zo werden we in de zomer van 2023 gebeld door onze vrienden in Schotland, die vanop hun klif 25 van die reuzenhaaien zagen zwemmen. We zijn toen direct in de auto en op de veerboot gesprongen om die onbeschrijfelijke beelden te maken. Over sommige scènes doe je weken. Nu draaiden we die prachtige scènes op 2 dagen. Dat was een onwerkelijk cadeau.’
De film draagt ook een hoopvolle boodschap uit. Vaak komt er slecht nieuws uit de natuur, maar die kan ook voor een stuk voor zichzelf zorgen. ‘Het belangrijkste is dat wij, mensen, de natuur genoeg rust en ruimte geven en haar grenzen niet overschrijden. Als je een steen in het water gooit, dan is die na een week bij wijze van spreken al onherkenbaar omdat er allerlei kleine organismen op zitten. De natuur is dus heel veerkrachtig. Helemaal stoppen met vissen en vis eten zal niet realistisch zijn, maar het mag wel een tandje minder.’
Over die micro-organismen gesproken. De reuzenhaaien, papegaaiduikers en zalmen gaan met veel aandacht lopen. Maar jullie tonen ook dat het grootste en belangrijkste deel van de natuur juist heel klein is. ‘Zeker in zee. Het plankton is daar de basis van alles. Dat is ook een van de redenen waarom de Noordzee zo rijk is. Omdat de zee zo ondiep is en er veel rivieren in uitmonden, is er heel veel plankton. Hoe onze microscoopfilmer Wim van Egmond dat in beeld brengt, maakt het schouwspel bijna buitenaards.’
De docu was een groot succes. Ook omdat die Noordzee dan toch een beetje ‘van ons’ is? ‘Dat is het. Ik betrap mezelf er ook op als ik naar de films van David Attenborough kijk. Die zijn allemaal prachtig en mooi gefilmd. Maar ook wel een beetje ver van ons bed. Terwijl de Noordzee gewoon voor de deur van alle ‘Noordzeelanders’ ligt. We moeten een beetje zuinig zijn op onze Noordzee, maar we mogen er wel van genieten.’
Tekst: Michaël Bellon
Foto: ©Tine De Wilde
Artikel uit uitgekamd april 2026
