‘A capella zingen doet mensen anders luisteren’

Stella Khumalo zingt bij Cula Mzansi

De a-capellagroep Cula Mzansi bestaat uit enkele van de beste zangers van Zuid-Afrika. Zij proberen de geschiedenis, de cultuur en de ziel van hun land over te brengen. En dat doen ze met een selectie van liedjes die iedereen daar kent, maar die het verdienen om ook bij ons gehoord te worden.

Een van de vooraanstaande leden van Cula Mzansi is zangeres Stella Khumalo. Zij werkte in haar lange muzikale carrière onder andere samen met de legendarische zangeres en antiapartheidsactiviste Miriam Makeba, die ook bekend werd bij een breed westers publiek. Maar Khumalo zong ook met Simply Red en Paul Simon, en haar stem is te horen op de soundtrack van de film The Lion King. Ook is zij, samen met enkele andere leden van Cula Mzansi, een zeer goede collega van ‘onze’ Belgische artiest Sioen, die met hen samenwerkte voor zijn Zuid-Afrikaanse projecten Calling up Soweto en Sioen plays Graceland. Stella Khumalo is momenteel nog in Zuid-Afrika, waar ze net een project met jazzbassist Herbie Tsoaeli achter de rug heeft. Maar ze maakt zich klaar om zich ten volle te concentreren op de komst van het Cula Mzansikwartet naar haar geliefde België.

Hoe is dat kwartet ooit ontstaan?

Stella Khumalo: ‘Cula Mzansi is in 2008 begonnen als groep, toen Sioen naar Zuid-Afrika kwam voor zijn plaat Calling up Soweto. Hij was op zoek naar ZuidAfrikaanse zangstemmen. In mijn zoektocht kwam ik in eerste instantie uit bij de twee mannen van ons kwartet: Vus’umuzi ‘Vusi’ Nhlapo en Vuyo Tshuma, met wie ik al had samengewerkt bij verschillende gelegenheden. Ik wist dat ik met hen altijd goed zou kunnen samenwerken, en ook met Dudu (Duduzije Majola) was de relatie meteen goed. Het was een combinatie die werkte. Met die vier stemmen, maar ook met koraspeler Pops Mohamed en saxofonist Kaya Mahlangu, maakten we Calling up Soweto, en toerden we in 2009 door België, Nederland en Duitsland met muziek uit onze beide landen. In 2016 vroeg Sioen ons opnieuw om te zingen op Sioen plays Graceland – zijn versie van de bekende plaat van Paul Simon. In 2021 was ons laatste concert samen met hem. Maar ondertussen zijn er ook al periodes geweest waarin wij met ons vier zongen. Toen is de naam Cula Mzansi ontstaan, die letterlijk ‘zang uit Zuid-Afrika’ betekent. We kenden elkaar en onze stemmen al zo goed dat het ons logisch leek om samen te blijven en zelf ook dingen te gaan doen.’

Wat maakt Cula Mzansi als groep bijzonder?

‘Dat we a capella zingen. Op wat percussie na gebruiken we geen instrumenten. We steunen alleen op onze vier stemmen en wat dansmoves hier en daar. Ik heb heel vaak als achtergrondzangeres gezongen bij mensen met geweldige stemmen, zowel internationaal als lokaal. Ik heb de kracht van goede vocalisten en mooie harmonieën altijd gekoesterd. Bovendien zijn Vusi en Vuyo meesters in het vak. Vuyo noemen we onze toonmeester. Noem een toonhoogte en hij kan ze meteen zuiver en foutloos produceren. Vusi en Vuyo hebben in heel veel combinaties gewerkt en weten hoe harmonieën in elkaar zitten. Dudu is dan weer goed in choreografieën en voegt als jongste iets fris toe. Ik vind dat een prachtige combinatie.’

Het repertoire van jullie optreden South Africa sings is dit keer exclusief Zuid-Afrikaans. Hoe kwam het tot stand?

‘Er zijn heel veel mooie Zuid-Afrikaanse liedjes die mensen in het buitenland nog niet kennen. We hebben liedjes gekozen die in de oorspronkelijke versie met instrumenten werden gespeeld, maar die ook in de a-capellaversie mooi klinken. Dat zijn liedjes uit alle genres en van verschillende periodes. Liedjes van de jaren 70 en 80 ook die nog altijd relevant zijn. Relevant omwille van de boodschap die ze brengen of omwille van de verhalen die ze vertellen. Samen zeggen al die verschillende verhalen iets over Zuid-Afrika in de laatste tientallen jaren. Want hoewel de meeste Zuid-Afrikanen deze verhalen kennen, mogen we niet ophouden met ze te vertellen. Onlangs had ik het in een interview nog over mijn tijd met Miriam Makeba tegen iemand die niet wist wie zij was. Dus als we via muziek levensbelangrijke verhalen in herinnering kunnen blijven houden, moeten we dat zeker doen en er desnoods wat uitleg bij geven. Al zijn onze liedjes zeker niet hoofdzakelijk politiek. We concentreren ons niet op één onderwerp of periode zoals die van de apartheid. Het gaat ook om persoonlijke verhalen en om verschillende generaties. We hebben geprobeerd om muziek te selecteren die mensen samenbrengt. Het publiek moet genieten.’

A capella zingen maakt het …

‘… intiemer. Ook Zuid-Afrikanen luisteren graag op die manier naar de liedjes, dus we kunnen er nog veel kanten mee uit. A capella zingen doet het publiek ook op een andere manier luisteren.’

Straks ben je dus weer in België, waarmee je een bijzondere band hebt. Ik las dat Sioen jou bijna als familie beschouwt.

‘Ik herinner me nog de eerste keer dat ik in België was, want dat was in 1988 met Miriam Makeba. Ik was toen zo onder de indruk dat ik nu niet meer weet waar we toen precies gespeeld hebben (lacht). En Sioen is inderdaad als familie, ja. We kennen elkaar al 15 jaar, en hij is altijd op de hoogte als we naar België komen.’

Muziek maken is samenwerken. Is dat wat het voor jou zo leuk maakt?

‘Ik ben heel jong begonnen. Op mijn 16e was ik al op straat aan het zingen. Als iemand me nu zou zeggen dat ik er mee moet stoppen, zou ik het niet overleven. Muziek zit diep in mij. In mijn ziel. Het is door muziek dat mijn hart blijft kloppen.’

Tekst: Michaël Bellon
Foto: Cult.itv._De Roma
Uit: uitgekamd februari 2025