Kids Unplugged stelt de smartphone uit
01/09/26
Op 30 september kan je in de Kam terecht voor een lezing van Kids Unplugged: een collectief van ouders en experts dat waarschuwt voor de nadelige gevolgen van smartphonegebruik bij kinderen. We spraken Lies Craeynest, een van de voortrekkers, over hun missie.
‘Hoe vroeger je begint met sociale media, hoe langer je schermtijd later is’
Een tijd geleden merkte Lies dat haar zoon wel heel erg in beslag werd genomen door zijn smartphone. Zijn internetgebruik binnen de perken houden, via een toezichtstool als Family Link van Google, kon maar tot 13 jaar. ‘In België ben je op 13 jaar al ‘digitaal meerderjarig’, waardoor Google op dat moment gewoon een mail stuurt naar je kind met de vraag of die nog steeds wil dat ouders toezicht hebben.’
‘Zo’n puber zegt natuurlijk nee. Als ouder moet je hem dan opvoeden te midden van een leger influencers en een businessmodel dat erop gericht is je kind zo lang mogelijk voor dat scherm te houden. Zo zit je constant in de rol van de politieman die dat kleine toestelletje mee in de gaten moet houden en je kind ondertussen op een andere manier moet entertainen.’
Lies sprak andere ouders aan over de problematiek. ‘Zij zaten met hetzelfde gevoel. De relatie met hun kinderen veranderde ingrijpend door de aanwezigheid van dat toestel. Daarom hebben we Kids Unplugged opgericht, naar het voorbeeld van vergelijkbare internationale initiatieven. Kinderen worden overal op dezelfde manier overspoeld en de impact lijkt ook overal hetzelfde. Het gebruik begrenzen is complex en makkelijk te omzeilen. Dus stellen we ons beter de vraag of een 10-jarige wel een smartphone nodig heeft.’
Uitstel, geen afstel
Kids Unplugged is niet tegen de smartphone en ook niet tegen technologie, maar denkt wel dat er voor alles een juist moment is. Via Kids Unplugged kunnen ouders een ‘smartphonepact’ tekenen, waarmee ze zich voornemen om hun kinderen ten vroegste een smartphone te geven op het einde van het tweede middelbaar, als ze ongeveer 14 jaar zijn. Op een jaar tijd werden zo al meer dan 2.500 smartphonepacten afgesloten in heel België. Daarnaast adviseert Kids Unplugged het gebruik van sociale media uit te stellen tot 16 jaar.
‘Heel wat ouders zijn actief bezig met deze vraag. Het leuke is dat je op de website kan zien hoeveel mensen in je eigen dorp, school en zelfs de klas van je kinderen ook zo’n smartphonepact tekenden. Minstens twee jaar langer wachten om je kind een smartphone te geven is niet zo’n radicaal idee. Het is trouwens bewezen dat hoe vroeger je begint met sociale media, hoe langer je schermtijd later is. Een kind dat op 10 jaar begint met sociale media, besteedt er jaren later nog twee uur per dag langer aan.’
Het goede nieuws is dat kinderen best voor rede vatbaar blijken als je er met hen over praat. ‘Met mijn dochter heb ik geen discussies meer’, zegt Lies. ‘Die begrijpt dat dit geen straf is. Ook van haar vrienden krijgt bijna geen enkel kind een smartphone tot ze 14 zijn. Die klassieke vraag aan het begin van het middelbaar komt er gewoon niet meer. Om bereikbaar te zijn, heb je ook geen smartphone nodig. Dat kan ook met een gewone draagbare telefoon. In het boek Waarom een smartphone kan wachten dat ik samen met Ankatrin Pessemier heb geschreven, gaat het onder andere over begrippen die de lading niet meer dekken. Een smartphone is geen telefoon. En sociale media zijn niet meer sociaal. Ze produceren content om te consumeren.’
‘Een smartphone is geen telefoon. En sociale media zijn niet meer sociaal’
Een website vol tips
Uit een Europees rapport blijkt dat 20 van de 27 EU-landen de leeftijd voor digitale meerderjarigheid willen vastleggen op 15 of 16 jaar. Vlaanderen stelt 13 jaar voor. Wel werd in Vlaanderen een smartphoneverbod op school ingevoerd. ‘We waren over the moon met dat verbod, omdat het het eerste duidelijke signaal gaf: zo kan het niet meer. Maar een smartphone wordt vooral buiten de schoolmuren gebruikt. Met een gemiddelde van 6,5 uur per dag in het weekend en tot 12 uur voor echt problematische gebruikers. Het smartphoneverbod op school kan dus een vals veiligheidsgevoel geven en is vooral (maar) een eerste stap.’
Op de website geeft Kids Unplugged nog tips over andere stappen die je als ouders kan zetten. Zo vind je er reviews van beltelefoons en opties om mobiel naar muziek te luisteren. Van locat trackers is het collectief geen voorstander: ‘Het is beter om je kind zo weerbaar mogelijk te maken door ook een stukje los te laten en ze niet op elk moment te willen kunnen bereiken.’ Op de website vind je verder ook een podcast met bekende ouders als Siska Schoeters en experts zoals IT’ers, een neuropsychiater en een schooldirecteur.
Het kan ook jouw kind overkomen
Het idee om kinderen te helpen beschermen tegen de impact van smartphones en sociale media spreekt veel ouders aan. Zo vertelt een lid van de ouderraad hoe haar zoon bij de start van het eerste middelbaar een laptop moest kopen en zo plots veel tijd op YouTube spendeerde. ‘Video’s van 10 seconden werden al snel sessies van 4 uur, zonder dat hij het besefte. Eerst merkten we niets. Hij was niet moe, haalde goede punten en deed zijn sport. Wel leek hij soms wat uitgedoofd en gesloten. We dachten dat het de pubertijd was, tot hij echt een totaal ander kind werd en we achter zijn verslaving kwamen.’
‘Toen we hem daarmee confronteerden, probeerde hij eerst te ontkennen. Maar uiteindelijk was hij ook zelf verrast door zijn gebruik en blij dat we hem verplichtten om er volledig mee te stoppen. Het heeft daarna wel een paar weken geduurd voor hij weer zichzelf was.’
‘Daarom promoten we Kids Unplugged graag als ouderraad. We denken altijd dat het ons niet kan overkomen, maar dat kan dus wel. We willen onze kinderen beschermen. Kids Unplugged nodigt je uit om dat samen te doen, zolang de wetgeving niet verandert.’
Tekst: Michaël Bellon
Foto: © TDW
Uit: uitgekamd september 2026
