submenu

Kunst als kennismaking - 30/09/2019

Luc Thoelen leerkracht plastische opvoeding met pensioen

Luc Thoelen is geboren en getogen in Wezembeek-Oppem. Wie zijn kinderen de afgelopen jaren naar het Heilig Hartcollege stuurde, kent hem als een begeesterde leerkracht plastische opvoeding. Sinds het schooljaar 2018-2019 is hij met pensioen. Tijd voor eigen projecten en een gesprek.

KUNST ALS KENNISMAKING 

 

Luc Thoelen is geboren en getogen in Wezembeek-Oppem. Wie zijn kinderen de afgelopen jaren naar het Heilig Hartcollege stuurde, kent hem als een begeesterde leerkracht plastische opvoeding. Sinds het schooljaar 2018-2019 is hij met pensioen. Tijd voor eigen projecten en een gesprek. 

‘Als tiener volgde ik zelf les op het Heilig Hartcollege (HHC). Ik kreeg er les van een uitstekende leraar plastische opvoeding, Herman Cool. Hij stimuleerde me om van mijn interesse mijn studiekeuze te maken: schilderkunst en lithografie aan het Sint-Lukasinstituut in Brussel. Zeker geen evidente keuze in die tijd. Mijn ouders toonden een gezonde bezorgdheid over die keuze, maar mijn geluk was voor hen prioritair. Toch waren ze pas gerustgesteld toen ze op het eerste oudercontact de bevestiging kregen dat ik er op mijn plaats zat.’ 

Een jaar achter het ijzeren gordijn  

‘Een van de mooiste herinneringen uit mijn studententijd was het krijgen van een studiebeurs voor een extra jaar lithografie aan de academie van Krakau in Polen. Ik kwam er in een andere wereld terecht. In 1980, de periode van ‘Solidarność’ met als aanvoerder Lech Walęsa, stond het voedsel er op de bon zoals in België tijdens de oorlog: uren in de rij staan om dan te horen te krijgen dat er bijvoorbeeld geen brood, vlees of suiker meer was, dat gebeurde soms. Maar de schaarste stond er borg voor solidariteit, mensen hielpen elkaar. De vrienden die ik toen maakte, heb ik nog steeds. 

Eens terug in België, na de verplichte legerdienst, kon ik in 1983 in het HHC aan de slag. Het lesgeven lag me wel. Het is een fijn beroep en ik gaf een belangrijk vak. Door het stimuleren van creativiteit kregen leerlingen de mogelijkheid om hun persoonlijkheid te uiten en leerden ze omgaan met mislukkingen.’ 

‘Toen het internaat aan het HHC werd afgeschaft, werden op de zolder de chambrettes afgebroken. De vrijgekomen ruimte werd omgebouwd tot twee grote klaslokalen, exclusief voorbehouden voor het vak plastische opvoeding. De tekenzolder werd een klein atelier met een keramiekoven, een etspers, schilders- ezels en plaasters. Leerlingen kregen er nagenoeg dezelfde mogelijkheden als in een academie.’ 

Fade out/oud  

‘Met de derdejaars hebben we bijna 20 jaar lang een boeiend project kunnen uitwerken, het Fade Out/Oud-project, wat staat voor ‘wegdeemsteren’, of ‘het verdwijnen’. Dat was een samenwerking tussen de school en het woonzorgcentrum Onze-Lieve-Vrouw in WezembeekOppem. Dit was niet alleen bedoeld als artistiek, maar ook als maatschappelijk project. Om aandacht te vragen voor,  en stil te staan bij de manier waarop onze westerse samenleving omgaat met ouderen. Ik ben er mij echter van bewust dat de keuze voor een woon- en zorgcentrum vaak de enige uitweg is.’ 

‘Met dit project wilde ik een nauwer contact tussen ouderen en jongeren tot stand brengen, verrijkend voor beide partijen. Tijdens de schooluren werd er in het woonzorgcentrum getekend en geschilderd naar levend model, en naar de leefomgeving van de bewoner. Er werden foto’s en filmpjes gemaakt, af en toe aangevuld met neergeschreven indrukken en poëzie. De leerlingen kregen de kans om kennis te maken met de leefwereld van de ouderen. Sommige kamers waren gezellig ingericht, terwijl in andere het persoonlijke bezit tot een handvol prullaria was gereduceerd. Door met de ouderen te praten of een spelletje te spelen ontstonden er fijne momenten tussen jong en oud. Er werden filosofische en ook praktische vragen gesteld over de betekenis van ‘ouder worden’. Enerzijds verbreedde dit project de kijk van de leerlingen op het leven, wat hen uit hun comfortzone haalde, anderzijds keken de ouderen uit naar de komst van de jongeren, want als je weinig om handen hebt, duurt een dag lang. Het project was vakoverschrijdend. 

Naar de Koning  

‘Zowel de toenmalige schooldirectie als de directie van het woonzorgcentrum zagen de meerwaarde van het project in, en dankzij hun steun konden we er iets boeiends van maken. Vooral de inzet van de animatieploeg, Hilde, Michèle en Annie, was van onschatbare waarde. De maatschappelijke relevantie ervan werd ook door derden opgemerkt. De school ontving felicitaties van Frank Vandenbroucke, de toenmalige minister van onderwijs, en we werden op het paleis uitgenodigd voor een eervolle vermelding in de ‘Koningin Paolaprijs’. Verder namen we deel aan verschillende wedstrijden, waarbij we enkele prijzen wegkaapten. Het werk van de leerlingen werd niet alleen in het HHC en het woon- en zorgcentrum, maar ook in Tervuren, in de ‘Art Gallery Charlotte van Lorreinen’ en in de galerij ‘Au fond du bois’ tentoongesteld. Daardoor leerden de leerlingen hun werk presenteren aan een groter publiek,  en verlaagden we misschien ook de drempel naar een bezoek aan een kunstgalerij.’ 

Wat nu?  

‘Met pensioen zijn betekent ‘van alles naar niets’ gaan, een tussenstap was mooier geweest. Het voordeel is dat ik nu wel de tijd heb om mijn eigen ding te doen. Ik volg een opleiding keramiek aan het Instituut voor Kunst en Ambacht in Mechelen; ondertussen werk ik ook aan een reeks portretten en ik hoop op een tentoonstelling over een tweetal jaar.  In de aanloop daarvan zou ik graag in september 2020 al een tiental werken voorstellen in GC de Kam.’ 

Tekst: Karla Stoefs 
Foto: Tine De Wilde 
Uit: uitgekamd oktober 2019